2026-07-01

65 yaşındaki bir Afgan erkeğin musallat olduğu 17 yaşındaki Sıdıka’nın annesi

Canan Yıldız

12 yaşından beri evliliğe ‘hayır’ diyen Sıdıka 20 aydır cezaevinde; aile sesini Türkmen kadın aktivistler aracılığı ile dünyaya duyurmaya çabalıyor

‘Demokrasi ve kadın hakları’ vaadiyle geldiği Afganistan’dan kaçar gibi çıkan ABD’nin geride bıraktığı ülkede Taliban yönetimi altında kadınlar yeryüzü cehennemini yaşıyor.

Erkeklerin sadece vatandaş olduğu ülkede kadınlar, kız çocukları yok aslında.

Türkiye’de doktora yapan, Afganistan vatandaşı Türkmen bir kadın anlattı son durumu. Ara ara ülkesine gidip, köyünde çocukların eğitimiyle ilgileniyormuş. Anlattıkları şu… Kadınlar değil üniversiteye liseye bile gidemiyor. Kız çocukları sadece 6.sınıfa kadar eğitim alabiliyor. Üniversiteler kapatıldı, kadın hocalar işsiz bırakıldı. Sınırlı sayıda sektörde çalışabilen kadınların maaşları düşürüldü. Bir kadının bir şehirden başka bir şehre ya da ilçeye gidebilmesi için kadına mutlaka erkeklerin refat etmesi gerekiyor.  Eylem yapan kadınlar ya öldürülüyor ya da kaybediliyor. Sokak ortasında dövülüyorlar.

Kadın kuaförleri de kapatılmış. Düğünlerde müzik çalınması yasak. Ancak rüşvetle müziğe izin var. Kadın doktorlar ise kadın hastalara hizmet verebiliyormuş. Bir arkadaşından söz etti. Ailesinin köydeki büyükbaş hayvanlarını satarak tıp fakültesinde okuttuğu bu kadın arkadaşının okulu Taliban yönetime gelince kapatılmış. “Son sınıftaydı. Mezun olamadı” dedi.

Çocuk yaşta yaşlı erkeklerle evlendirilen kız çocukları var. Türkmen kız çocuğu Sıdıka (Bibi Sadigha) Türkmenler arasında zorla evliliğe karşı ilk kez ses çıkaranlardan. Öyküsüne geleceğim. Ama onun mücadelesi şimdiden başka kız çocuklarına ses olmaya başladı.

Türkmen kızı Sıdıka 20 aydır cezaevinde… Babasının ‘söz’ verdiği bir adamla zorla evlendirilmeye hayır dediği için başına gelmeyen kalmamış.

Zorla evlendirilmek istendiği erkek 65 yaşın üzerinde ve daha önce üç evlilik yapmış bir Peştun.

Sıdıka bu mücadeleyi 5 yıldır veriyor aslında. 12 yaşında başlamış kabus. Davalar, dilekçeler derken rejim onu dört duvar arasına göndermiş.

Sıdıka için verilen dilekçe…

Komşularının maddi yardımıyla kızını hapishanede ziyarete gidebilen anne bir video paylaştı sosyal medyada. Bütün bunlar bir avuç Türkmen kadının çabasıyla oluyor. Onlardan biri çeviride yardımcı oldu. Anne şöyle feryat ediyor:

“Adım Kurban Gül, Sıdıka’nın annesiyim. Bu konuda yapabileceğiniz her türlü yardım için size yalvarıyorum.  Kızım hapishanede çok perişan ve çaresiz bir durumda. Ayrıca neredeyse gün aşırı hastalanmaktadır. Lütfen bize bir an önce yardım edin. Sesimizi Birleşmiş Milletler’e ve insan hakları kuruluşlarına ulaştırın. Belki Allah’ın izniyle durumumuz düzelir. Kızım iki yıldır hapishanede bulunmaktadır. Gitmediğimiz kurum, vermediğimiz dilekçe kalmadı. Ancak hiçbir çözüm bulunamadı. Sonunda kızımı da hapse attılar ve şimdi akıbetinin ne olacağı belli değil. Lütfen elinizden gelen her türlü desteği ve yardımı kızım için esirgemeyin.”

Kadın yoksulluğu öyle bir boyutta ki kız çocuğunu satmak zorunda kalan kadınlar varmış. 

Sıdıka için Türkmen kadın aktivistler Birleşmiş Milletler’e gönderilmek üzere bir metin kaleme aldılar. Komada bir kurum olan BM Sıdıka için harekete geçecek mi göreceğiz.

Diğer yandan Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı’nın Taliban yönetimi sonrası Afganistan vatandaşı kadın öğrencilere verdiği (ağırlıklı olarak lisans ve yüksek lisans) bursu artık vermediği, bunun da Taliban yönetiminden kaynaklandığı da anlatıldı. Bu iddiayla ilgili Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı’ndan bir görevliyi aradım ama yanıt alamadım.

UNESCO'ya göre, Taliban rejiminin yeniden yönetime geldiği 2021 yılından bu yana 2,2 milyon Afgan kız çocuğu ve kadın, ortaöğretim ve yükseköğretime erişimden mahrum bırakılmış durumda.

T24