2026-03-18

Bülent Bilmez ve Cemal Taş tarafından kaleme alınan “Dersim Kırımı Envanteri: Dokuz Örnek Vaka ve Mekan” adlı kitap, 1937–1938 yıllarında Dersim’de yaşanan büyük toplumsal travmayı dokuz örnek vaka ve mekan üzerinden inceleyerek olayların somut bir envanterini ortaya koymayı amaçlıyor.

Kitap, Dersim Kırımı’nı dokuz örnek vaka ve mekan üzerinden incelerken, okuyucunun kitaptan daha fazla yararlanabilmesi için 1921 Koçgiri Harekâtı’ndan 1947 uzanan kısa bir kronoloji sunuyor.

Otuz yıla aşkın süredir yürütülen Dersim araştırmalarına dayalı saha çalışmaları ve İstanbul Bilgi Üniversitesi’nde yürütülen bir projenin kapsamında hazırlanan ve 120’den fazla katliam yerini içeren rapor (bugüne kadarki en kapsamlı rapor) Dersim Kırımı Envanteri kitabının dayandığı temel kaynaklardandır.

Kitabın tanıtım yazısı

"Dersim’de 1937-1938’de yaşanan, resmî tarihin “isyan”, yerel hafızanın “Tertele” olarak adlandırdığı büyük toplumsal travmanın küçük bir bilançosunu ortaya seriyor Dersim Kırımı Envanteri. Yaşananları dokuz örnek vaka ve mekân üzerinden ele alan kitap, genellemeci yaklaşımların, afaki bilgilerin ve hamasi söylemlerin ötesine geçmeyi hedefleyerek Dersim ’38 çalışmalarındaki somut ve spesifik bilgilere dayalı envanter çalışmalarının eksikliğini bir nebze olsun gidermeyi amaçlıyor.

Bülent Bilmez ve Cemal Taş, “mikro tarihe”, olay mahalline, mağdurlara ve saha araştırmalarına dayalı “somut olgusal bilgi”yle Dersim’de yaşananlara dair güvenilir bir zemin inşa ediyorlar.

Sadece tanıklıkları değil, ağıtları, eski ve güncel görselleri, isimleri tespit edilebilen mağdurları ve resmî görevlileri de içeren Dersim Kırımı Envanteri tarihle yüzleşmek, hesaplaşmak ve onarıcı adalet arayışına katkı sunmak isteyen herkes için sarsıcı bir başvuru kaynağı."

K24