2026-07-23

DEM Parti milletvekilleri Beritan Güneş ve Newroz Uysal, Diyarbakır Çocuk Hapishanesi’nde çocukların eğitim, sağlık, psikososyal destek ve bağımlılık tedavisi hizmetlerine erişemediğini açıkladı.

Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Milletvekili Beritan Güneş ile Adalet Komisyonu üyesi Newroz Uysal, Diyarbakır Barosu Çocuk Hakları Merkezi’nden avukatlarla birlikte Diyarbakır Çocuk Hapishanesi’ndeki çocukları ziyaret etti.

Heyet, çocukların ceza sorumluluğunu ağırlaştıran kanun teklifinin TBMM Adalet Komisyonu’ndaki görüşmeleri öncesinde hapishanedeki koşulları, çocukların yaşadığı hak ihlallerini ve tahliye sonrasına ilişkin destek mekanizmalarını yerinde incelemek amacıyla ziyaret gerçekleştirdi.

Ziyaretin ardından hapishane önünde açıklama yapan Güneş, görüştükleri çocukların anlatımlarının, çocuk hapishanelerinde rehabilitasyon ve topluma yeniden kazandırma amacıyla etkili bir çalışma yürütülmediğini ortaya koyduğunu söyledi.

Güneş, “Çocukların yalnızca kapatma yöntemleriyle cezalandırıldıklarını, topluma kazandırılmaları için herhangi bir çalışma yapılmadığını gözlerimizle gördük” dedi.

Uyuşturucu kullanan çocuklara tedavi uygulanmıyor

Güneş, çocukların eğitim, sağlık ve tedavi hizmetlerine erişiminde ciddi sorunlar bulunduğunu; psikososyal destek ve onarıcı adalet mekanizmalarının ise ya işlemediğini ya da hiç bulunmadığını söyledi.

Görüştükleri çocukların önemli bir bölümünün uyuşturucu kullanım öyküsü bulunduğunu aktaran Güneş, buna rağmen çocukların hiçbirinin hapishanede tedavi edilmediğini belirtti.

“Çocukların çoğunun uyuşturucu kullanma geçmişi olmasına rağmen hiçbirinin cezaevinde tedavi edilmemesi, mevcut durumun en çarpıcı örneklerinden biri” diyen Güneş, bağımlılık ve çocukları suça sürükleyen koşullar ortadan kaldırılmadan yalnızca ceza uygulanmasının sorunları derinleştireceğini ifade etti.

Güneş, devletin çocukları ancak bir suçla ilişkilendirildikten sonra gördüğünü söyledi:

Çocukların suç örüntüleri oluşmadan önce devletin yapabileceği çok şey olmasına rağmen bunların hiçbiri yapılmıyor. Devlet çocukları ancak suç işlediklerinde görünür hale getiriyor.

“Mesullük” sistemi ve şiddet iddiaları

Heyetin aktardığına göre çocuklar, koğuşlarda “mesul” olarak adlandırılan ve diğer çocuklar üzerinde fiili otorite kuran bir sistem bulunduğunu anlattı.

Güneş, bazı çocukların bu sistem içerisinde zorbalığa, şiddete ve kötü muameleye maruz kaldıklarını söyledi. Çocukların kendi aralarındaki hiyerarşinin hapishane yönetimi tarafından önlenmediğini belirten Güneş, bu koşulların çocukları korumak yerine yeni hak ihlallerine açık hale getirdiğini ifade etti.

Güneş, çocuk hapishanelerinin çocuğun üstün yararını gözeten kurumlar olmadığını söyledi:

Çocukların eğitime ve sağlığa erişmesini, hayatlarını yeniden kurmasını sağlayacak mekanizmalar oluşturulması gerekirken, çocukların daha fazla zorbalandıkları bir gerçeklikle karşılaştık.

Yetişkin hapishanesine geçmek için yaşlarını sayıyorlar

Güneş’in açıklamasında öne çıkan anlatımlardan biri de çocukların yetişkin hapishanelerine geçmek istemesi oldu.

Çocukların, içinde bulundukları koşullar nedeniyle 18 yaşını doldurup yetişkin hapishanesine sevk edilecekleri günü beklediklerini söyleyen Güneş, “Çocuklar, çocuk cezaevinden yetişkin cezaevine geçmek için gün sayıyor” dedi.

Bu durumun çocuk hapishanelerindeki koşulları açık biçimde ortaya koyduğunu belirten Güneş, çocuklara özgü infaz sisteminin koruma, eğitim ve iyileştirme yükümlülüklerini yerine getirmediğini söyledi.

“Daha fazla hapis suçları azaltmayacak”

Güneş, çocukların ceza indirimlerinin kaldırılmasını ve hapiste tutulma sürelerinin artırılmasını öngören kanun teklifine de tepki gösterdi.

Çocukların eğitim evlerine gönderilmesinin zorlaştırılmasının ve kapatmanın temel yöntem haline getirilmesinin suç oranlarını düşürmeyeceğini belirten Güneş, çocuklara özgü, onarıcı ve koruyucu bir adalet sistemine ihtiyaç olduğunu söyledi.

“Çocukları hapsederek ve daha ağır cezalandırarak toplumdaki suçları azaltamayız” diyen Güneş, hapishanelerde çocukların yetişkinlerden farklı ihtiyaçlarını gözeten bir mekanizmanın bulunmadığını ifade etti.

Güneş, ziyaret sırasında tespit ettikleri sorunları kanun teklifinin Adalet Komisyonu’ndaki görüşmelerinde gündeme getireceklerini belirterek şöyle konuştu:

Çocukluk tanımını değiştirmenin topluma hiçbir faydası olmayacak. Kapatarak ve cezalandırarak sorunları çözemeyiz; aksine daha da derinleştiririz.

Bianet