2026-05-04

İran'da, ekonomik nedenlerle başlayıp rejim karşıtı gösterilere dönüşen geçen aylardaki sokak olaylarında Meşhed'de "şiddet eylemlerine karıştıkları" ve "İsrail dış istihbarat servisi Mossad'la irtibatlı" olma iddiasıyla idama mahkum edilen 3 kişinin cezası infaz edildi.

İran devlet televizyonu, yargı makamlarından yapılan yazılı açıklamayı yayımladı.

Açıklamada, "Mehdi Resuli ve Mohammadreza Miri, Ocak 2026'da çıkan sokak olayları sırasında Meşhed'de Mossad unsurları olarak şiddet eylemlerine katılmış ve güvenlik görevlisi Hamid Rıza Yusefi Nejad'ın öldürülmesinde doğrudan rol oynamışlardır" ifadeleri kullanıldı.

İran İnsan hakları haber sitesi HRA, 25 yaşındaki Mehdi Resuli ve 21 yaşındaki Mohammadreza Miri'nin, Pazar sabahı erken saatlerde Meşhed'deki Vakilabad Cezaevi'nde idam edildiğini bildirdi.

HRA'ya göre, bu iki siyasi mahkûm, daha önce bir Basic üyesinin öldürülmesiyle ilgili bir davada idama mahkûm edilmişti.

İki çocuk babası idam edildi

Meşhed'in Tabarsi bölgesindeki olayların başlıca liderlerinden olduğu öne sürülen İbrahim Devletabadi'nin de güvenlik güçlerinden bazılarının hayatını kaybetmesine yol açan olaylara öncülük ettiği iddiasıyla idama mahkum edildiği belirtilen açıklamada, sanıklar hakkında verilen idam kararının bu sabah infaz edildiği duyuruldu.

İnsan hakları örgütleri Devletabadi'nin, 9 ve 14 yaşlarındaki iki çocuk babası olduğunu, hükümet karşıtı protestolar sırasında Meşhed'in Tabersi Meydanı'nda gözaltına alındığını bildiriyorlar. Devletabadi ile birlikte, iki kardeşi Vahid ve İsmail ile ergenlik çağındaki oğlu da gözaltına alınmıştı.

İran'daki gösteriler

İran’da 28 Aralık 2025’te yerel para biriminin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi ve ekonomik sıkıntıların derinleşmesi nedeniyle Tahran Büyük Çarşı'da esnafın öncülüğünde başlayan gösteriler ülke geneline yayılmıştı.

Başkent Tahran'da 8 Ocak'ta şiddetlenen protestolar sırasında çıkan olaylar sonrasında ülke yönetimi internet erişimini engellemişti.

İranlı yetkililerden olaylarda ölen ya da yaralananların toplam sayısına ilişkin şimdiye kadar açıklama yapılmazken ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), gösterilerde çıkan olaylarda 5 bin 858 kişinin hayatını kaybettiğini, 41 bin 283 kişinin gözaltına alındığını duyurmuştu.

İran Şehit ve Gaziler Vakfının Adli Tıp Kurumu tarafından 21 Ocak'ta yapılan açıklamada, gösteriler sırasında çıkan olaylarda güvenlik güçleri ve siviller dahil 3 bin 117 kişinin hayatını kaybettiği belirtilmişti.

Bu kişilerden 2 bin 427'sinin "silahlı terör grupları" tarafından öldürülen güvenlik güçleri ile sivil vatandaşlar olduğu ifade edilirken, 690 kişi hakkında ise bilgi verilmemişti.

Nisan ayında 26 mahkum idam edildi, 15’i resmi olarak duyuruldu

Geçtiğimiz ay içinde İran’da en az 26 mahkumun idam cezası infaz edildi. Bunlardan 14’ü siyasi tutukluydu. İdamlar, İran İslam Cumhuriyeti’ne bağlı farklı cezaevlerinde gerçekleştirildi. Bu sayı, geçen yılın aynı dönemine kıyasla en az yüzde 78,5 oranında azaldığını gösteriyor. Nisan 2025’te İran cezaevlerinde en az 122 mahkum idam edilmişti.

Hengaw İnsan Hakları Örgütü İstatistik ve Belgeler Merkezi’nin kayıt altına aldığı verilere göre, Nisan 2026 boyunca İran cezaevlerinde en az 26 mahkumun idam cezası uygulandı. Hengaw, idam edilen 25 mahkumun kimliğini doğruladığını, bir mahkumun kimliğinin ise halen araştırıldığını belirtti.

Rapora göre, 24 yaşındaki Henife Avendi adlı bir kadının idamı da Tebriz Merkez Cezaevi’nde gerçekleştirildi. Çocuk yaşta evliliğin ve zorla evlendirmenin mağduru olduğu belirtilen Avendi, eşini kasten öldürmek suçlamasıyla idam edildi.

Raporda ayrıca, Nisan ayında idam edilen 26 mahkumdan yalnızca 15’inin, yani vakaların yüzde 58’inin İran’daki resmi medya organları ile yargıya bağlı internet sitelerinde duyurulduğu kaydedildi. Bunun yanında 14 mahkumun idamının gizli şekilde, ailelerine haber verilmeden ve son görüşme hakkı tanınmadan infaz edildiği ifade edildi.

 Rudaw