2026-02-02

HRANA raporuna göre, İran’daki 36 gündür süren protestolarda 6 bin 842 kişi hayatını kaybetti, binlerce yaralı ve tutuklu var; sağlık çalışanları ve avukatlar hedef alınırken hak ihlalleri hız kesmeden devam ediyor.

İran’daki son duruma dair rapor açıklandı.

Human Rights Activists News Agency (HRANA), İran’daki protestolara dönük hazırladığı ve 36 gündür yaşanan ölümlerin ve hak ihlallerinin yer aldığı raporu açıkladı.

11 bin 280 ölüm inceleniyor

Rapora göre, teyit edilen toplam ölüm sayısı 6 bin 842’ye ulaşırken, 146’sı çocuk 6 bin 425 kişinin rejim muhafızları tarafından öldürüldüğünü bildirildi.

11 bin 280 ölümün hala incelendiği kaydedilen raporda, yaralı sivil sayısının 11 bin 21 olduğu ifade edildi.

Norveç merkezli İran İnsan Hakları örgütü ise nihai sayının 25 bini aşabileceği uyarısında bulundu.

İran yönetimi ise bu rakamları reddederek, güvenlik güçlerinin kamu düzenini sağlamak amacıyla müdahalede bulunduğunu savunuyor.

11 bin 46 kişi ifadeye çağırıldı

Tutuklanan öğrencilerin sayısının 94’e çıktığı zorla “itiraf alma” başlığıyla 296 video yayımlandığı ayrıca 11 bin 46 kişinin de ifadeye çağrıldığı kaydedildi.

Öte yandan kent kent gözaltı ve tutuklamaların devam ettiği belirtilen raporda, “Yaralıların tıbbi tedavisi ve bakımı alanında artan baskı ve tehditler devam ediyor. Cumhurbaşkanlığı Ofisi tarafından öldürülenlerin isimlerinin yer aldığı bir liste yayınlanması da çok sayıda tepki ve soruya yol açtı” denildi.

Son süreçte özellikle avukatlar ve sağlıkçıların hedefte olduğu vurgulanan raporda, İran Hemşireler Birliği’nin son protestolar sırasında en az üç hemşirenin görev başında ya da işe gidip gelirken hayatını kaybettiği en az 3’ünün de yaralandığına dair açıklaması yer aldı. Raporda, ayrıca, birliğin, hemşirelerin yalnızca mesleki görevlerini yerine getirdikleri için tutuklandıklarına dair “teyit edilmiş” herhangi bir rapor almadıkları ancak şimdiye kadar çoğunlukla mesleki rollerinin dışında kalan faaliyetler nedeniyle 18 hemşirenin ifadeye çağrıldığını söyledikleri aktarıldı.

İran’daki protestolar

İran’da protestolar, 28 Aralık 2025’te Tahran’daki Kapalı Çarşı esnafının yüksek enflasyon ve para birimi tümenin tarihi değer kaybına karşı greve gitmesiyle başladı. Kısa sürede diğer eyaletlere yayılan eylemler, rejim karşıtı protestolara dönüştü.

Son bir yılda tarihi dip seviyelere gerileyen riyal, yüzde 40’a ulaşan enflasyon ve artan yaşam maliyetleri halkın alım gücünü ciddi biçimde düşürdü. Yaptırımlar, kötü yönetim ve yolsuzluk iddiaları ekonomik krizi derinleştirdi.

İnternet engeli ve sert müdahale

Başkent Tahran’da 8 Ocak’ta protestoların şiddetlenmesinin ardından İran yönetimi internet erişimini engelledi. Güvenlik güçlerinin sert müdahalesiyle birçok kentte çatışmalar yaşandı.

Protestolar, rejimin baskıcı politikalarına ve ekonomik krize karşı toplumsal tepkinin simgesi haline gelirken, hak ihlallerine ilişkin raporlar art arda yayımlanmaya devam ediyor.

İlketv