2026-01-29

Bir cerrah idam riskiyle karşı karşıya

İran’da rejim karşıtı protestolarda yaralananları tedavi eden doktorlar ve sağlık çalışanları gözaltına alınıyor. İnsan hakları örgütleri, tutuklamaların “intikam kampanyası”na dönüştüğünü belirtirken, en az bir cerrah idam cezası riskiyle karşı karşıya.

İran’da güvenlik güçlerinin protestolara yönelik sert müdahalesinde yaralanan binlerce kişiyi tedavi eden doktorlar, rejimin hedefi haline geldi. İnsan hakları örgütlerine göre, sağlık çalışanlarının tutuklanması ve ağır suçlamalarla karşı karşıya bırakılması, rejimin protestolara destek veren kesimlere yönelik bir “intikam kampanyası” yürüttüğüne işaret ediyor.

Norveç merkezli Hengaw insan hakları örgütüne göre, ülkenin orta kesimindeki Kazvin kentinde yaşayan 52 yaşındaki cerrah Alireza Golchini, “moharebeh” yani “Tanrı’ya karşı savaş açmak” suçlamasıyla yargılanıyor. Bu suçlama İran yasalarına göre idam cezası öngörüyor. ABD Dışişleri Bakanlığı, Golchini’nin derhal serbest bırakılması çağrısında bulundu.

Evinden alındı, darp edildi

Golchini’nin Kanada’da yaşayan kuzeni Nima Golchini, Guardian’a yaptığı açıklamada, cerrahın 10 Ocak’ta evinden zorla alındığını söyledi.

Nima Golchini, “Eşi ve henüz 11 yaşında olan oğlunun önünde şiddet kullanarak gözaltına aldılar. O kadar kötü dövdüler ki kolu ve kaburgaları kırıldı, sürükleyerek evden çıkardılar” dedi.

Kuzenine göre Golchini, gözaltına alınmasından birkaç gün önce sosyal medya hesabından bir paylaşım yaparak numarasını yayımlamış ve yaralı protestocuların kendisiyle iletişime geçmesini istemişti. Golchini, daha önce 2022’deki Mahsa Amini protestolarında da yaralılara müdahale etmişti.

“Yaptığı tek şey bir doktor olarak hayat kurtarmaktı” diyen Nima Golchini, “İnsan hayatını kurtarmaya yemin etmiş bir doktor bunu nasıl yapmasın? Sadece onun için değil, aynı nedenle tutuklanan diğer sağlık çalışanları için de endişeliyim” ifadelerini kullandı.

En az dokuz doktor ve sağlık gönüllüsü gözaltında

İranlı yetkililer Golchini’nin tutuklanmasına ilişkin kamuoyuna açıklama yapmadı ve yöneltilen suçlamaları resmen doğrulamadı. Ancak İran Yargı Erki Başkanı Gulam Hüseyin Muhsin Ejei, protestoculara karşı “hiçbir müsamaha gösterilmemesi” gerektiğini söyledi. Ejei, “Toplumun güvenliğini ve huzurunu bozmaya çalışanlara karşı sessiz kalmamalıyız” dedi.

Norveç merkezli İran İnsan Hakları Örgütü’ne (IHRNGO) göre, son bir hafta içinde en az dokuz doktor ve sağlık gönüllüsü gözaltına alındı. Güvenlik güçlerinin, protestocuları tedavi etmek için kurulan geçici sağlık merkezlerine ve sağlık çalışanlarının evlerine baskınlar düzenlediği bildirildi. Örgüt, gözaltına alınanların nerede tutulduğuna ve sağlık durumlarına ilişkin bilgi olmadığını açıkladı.

İranlı insan hakları avukatı Hossein Raeesi, “Bu, yaralıları kaderine terk etmeyi reddeden doktorlara ve sağlık çalışanlarına yönelik kasıtlı bir intikam kampanyası gibi görünüyor” dedi.

Evini sağlık merkezine çeviren gönüllü de tutuklandı

IHRNGO, evini geçici bir sağlık merkezine çevirerek 20’den fazla yaralı protestocuya müdahale eden bir gönüllü ilk yardım görevlisinin de 14 Ocak’ta gözaltına alındığını bildirdi. Örgüte konuşan bir kaynak, “Son derece sert bir şekilde götürüldü, ağır şekilde dövüldü” dedi. Baskın sırasında evin camlarının kırıldığı, içinin tahrip edildiği ve aracının ciddi şekilde hasar gördüğü belirtildi.

ABD merkezli Human Rights Activists News Agency’nin doğruladığı verilere göre, protestoların bastırılması sırasında 6 binden fazla kişi hayatını kaybetti, 17 binden fazla ölüm vakası ise hâlâ inceleniyor. Aynı kuruma göre ülke genelinde en az 42 bin 324 kişi gözaltına alındı ve tutuklananların akıbetine dair çok sınırlı bilgi bulunuyor.

“İnsanlığa karşı suçların yeni bir boyutu”

IHRNGO Direktörü Mahmood Amiry-Moghaddam, sağlık çalışanlarına yönelik baskıları “rejimin insanlığa karşı suçlarının yeni bir boyutu” olarak nitelendirdi. Amiry-Moghaddam, tıbbi ağlar üzerindeki baskının, yaralılara verilen desteği kesmeyi hedeflediğini söyledi.

ABD Dışişleri Bakanlığı, X üzerinden yayımladığı açıklamada Golchini’nin ve “ülkedeki yurttaşlarına yardım eden tüm cesur doktorların” serbest bırakılmasını talep etti.

İran’da protestocuları tedavi eden doktorlar gözaltında, idam riski ile karşı karşıya.

Açıklamada, “Başkan Donald Trump, İran’da hiçbir infazın gerçekleşmemesi gerektiğini açıkça ifade etti ve bu yönde adımlar atılması halinde sonuçları olacağını belirtti” denildi.

Medyascope